„Więcej niż piąta broń” - spotkanie z Mariuszem Niestrawskim

„WIĘCEJ NIŻ PIĄTA BROŃ”

Za nami spotkanie autorskie z dr. Mariuszem Niestrawskim, poświęcone jego nowej książce „Więcej niż piąta broń. Koncepcja użycia oraz funkcjonowanie polskiego lotnictwa wojskowego i cywilnego w latach 1921-1925”. Było to głębokie wejrzenie w burzliwy okres polskiego lotnictwa wojskowego lat 20. XX wieku. Wydarzenie odbyło się w przyjaznej, bez mała, familijnej atmosferze, co szczególnie dobrze komponowało się z prezentowanymi przez Mariusza Niestrawskiego treściami. Autor zaprezentował historię lotnictwa, traktowanego jako nowoczesna, dynamiczna, acz wciąż budowana i niedoceniana broń.

Dr Niestrawski przedstawił w krótkim wykładzie jeden z wątków swojego obszernego wydawnictwa, czyli funkcjonowanie i rozwój polskiego lotnictwa wojskowego tuż po odzyskaniu niepodległości przez pryzmat I lotu okrężnego, rajdu, który z jednej strony był demonstracją siły, organizacji i nowoczesności, z drugiej – masową akcją propagandową, która ukazywać miała lotnictwo jako nowy, ważny element nowoczesnego państwa. Dla wielu osób lot okrężny był pierwszym fizycznym kontaktem z lotnictwem, co przyczynić się miało do wzrostu pozytywnego wizerunku tej bądź co bądź, nowej broni i budowania zaufania do Wojsk Lotniczych.

Autor akcentował, że mimo iż lotnictwo było dziedziną, która rozpalała wyobraźnię społeczeństwa i teoretyków wojskowości, to cały czas musiało walczyć o swoją pozycję. W strukturze armii nadal postrzegane było tylko jako pomocnicze. Świadomość przyszłej roli lotnictwa, wspierana światłymi umysłami, rosła powoli. Wiele, dzisiaj uznanych poglądów, było już wówczas głoszonych przez polskich teoretyków lotnictwa. Jednym z nich był  rotmistrz Stanisław Jasiński – pomocnik szefa Departamentu III Żeglugi Napowietrznej Ministerstwa Spraw Wojskowych, a następnie, już jako major, szef Lotnictwa Polowego przy Naczelnym Dowództwie. Jego wnikliwa analiza wagi lotnictwa w przyszłym konflikcie zbrojnym wyprzedzała późniejszą, zbliżoną teorię Giulio Douheta.

Okres 1921–1925 to czas ciągłych przemian następujących w realiach walk wojny polsko-ukraińskiej i polsko – bolszewickiej. Problemy były ogromne – od chronicznego braku środków na rozwój państwa, przez braki w infrastrukturze, po starzejący się sprzęt, którego serwisowanie utrudniała ogromna różnorodność typów samolotów. Autor podkreślał, że wbrew ograniczeniom budżetowym i technicznym udało się utrzymać ciągły rozwój polskiego lotnictwa co zaowocowało późniejszymi sukcesami międzynarodowymi zarówno polskich konstrukcji, jak i pilotów.

W części dyskusyjnej dr Niestrawski poruszał szczególnie delikatne kwestie: brak jednolitego planu dotacji, ciągłą walkę z przestarzałym sprzętem, złym stanem lotnisk i brakiem stałych, długoterminowych programów inwestycyjnych. W konsekwencji czego, lotnictwo wciąż pozostawało w cieniu piechoty, kawalerii i artylerii.

Serdecznie dziękujemy dr. Mariuszowi Niestrawskiemu za ogrom włożonej w publikację pracy i za pouczające spotkanie.

„Więcej niż piąta broń” to pozycja, którą każdy, kto chciałby rozpocząć przygodę z historią polskiego lotnictwa wojskowego lat 20. XX wieku, powinien mieć w swoim księgozbiorze. Wszystkich, którym nie udało się dotrzeć na spotkanie z autorem, zapraszamy do naszego muzealnego sklepiku, gdzie obie pozycje są dostępne, zarówno na miejscu, jak i w formie wysyłkowej.

Tekst: J. Zagożdżon (MSP)

Zdjęcia: K. Wójcik (MSP), J. Zagożdżon (MSP)