„W imię Rzeczypospolitej - Narodziny Armii Krajowej” - Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy AK w Muzeum

Miniony weekend, 14–15 lutego 2026 r., w Muzeum Sił Powietrznych upłynął pod hasłem „W imię Rzeczypospolitej – narodziny Armii Krajowej”.  Dokładnie 14 lutego przypada Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy AK – to święto państwowe zostało ustanowione przez Sejm RP 9 stycznia 2025 r. i upamiętnia rocznicę przemiany Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową – największą i najlepiej zorganizowaną podziemną armię okupowanej Europy. W sobotę i niedzielę w sali muzealnej prezentowane były liczne repliki broni używanej przez żołnierzy AK – wystawa specjalna zaprezentowana przez Broniowy Zakątek Damiana Kurka cieszyła się dużym zainteresowaniem rodzin i miłośników historii. Wśród prezentowanych egzemplarzy replik znaleźć można było m.in. legendarny, powstańczy pistolet maszynowy „Błyskawica”, konspiracyjny granat podziemia AK „Sidolówka”, czy też pierwszy udany karabinek na amunicję pośrednią „Stg-44”.

Kulminacją wydarzenia była niedzielna część programu o godzinie 13:00, podczas której odbyły się prezentacje tematyczne ukazujące różne aspekty działalności Armii Krajowej, w tym te związane z lokalną historią:

Jarosław Frąckiewicz – historyk i pedagog, wygłosił wykład „B-17 Easy Going, czyli… ‘Forteca’ z Brzeźc” prezentując liczne fotografie dokumentujące losy samolotu, który w 1944 roku wylądował awaryjnie na polach w miejscowości Brzeźce (gm. Stężyca, ok 15 kilometrów od Dęblina) i którego historię, związaną z lokalnymi oddziałami AK, oraz szczątki znaleźć można w naszym Muzeum.

Jakub Mitek, zastępca dyrektora Muzeum, przybliżył barwną postać żołnierza AK – por. Franciszka Jaskulskiego „Zagończyka”, w którego życiorysie znajdujemy m.in. stężycko-dęblińskie wątki. Historia jednej z akcji Zagończyka została również przywołana przez wspomnianego wcześniej Jarosława Frąckiewicza, a do opowieści o tej znanej historycznej postaci włączył się również obecny na sali pan Stefan Siek – twórca Izby Pamięci w Sieciechowie.

Spotkanie zamknęła prezentacja – „Mity i rzeczywistość uzbrojenia Armii Krajowej”. Jej autorem był Damian Kurek – przewodnik muzealny i pasjonat historii, który tworzy projekt edukacyjny “Broniowy Zakątek”. Ze swej licznej kolekcji replik broni przedstawił zgromadzonym najciekawsze egzemplarze, których Armia Krajowa używała, a nawet produkowała na swoje potrzeby.

Obchody miały nie tylko charakter ekspozycyjny, ale przede wszystkim edukacyjny — pogłębiały wiedzę o konspiracyjnej działalności Polskiego Państwa Podziemnego, codziennych wyzwaniach żołnierzy AK i ich wkładzie w walkę o wolność Ojczyzny. Celebrowany Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy AK przez cały weekend zgromadził zwiedzających w różnym wieku, dla których historia Armii Krajowej stanowi ważny element dziedzictwa narodowego.

Dziękujemy wszystkim obecnym za wspólne upamiętnienie żołnierzy Armii Krajowej oraz aktywny udział w wydarzeniu. I już teraz zapraszamy na kolejne inicjatywy historyczne organizowane przez Muzeum – w szczególności na nadchodzący Światowy Dzień Rekonstrukcji Historycznej, którego czwarta edycja odbędzie się już 12 kwietnia 2026.