Ppłk pil. Jerzy GARBIŃSKI – 130. rocznica urodzin komendanta Szkoły Orląt

W ramach publikacji cyklu materiałów poświęconych powojennym dziejom dęblińskiej Szkoły Orląt, prezentujemy sylwetki jej komendantów i komendantów – rektorów. W 130 rocznicę urodzin przedstawiamy postać ppłk. Jerzego Garbińskiego,  który dowodził Szkołą Podchorążych Lotnictwa w latach 1933 – 1935.

Ppłk pil. Jerzy GARBIŃSKI – komendant Szkoły Podchorążych Lotnictwa 1933 – 1935.

Urodził się 22 maja 1896 r. w Lipecku, gubernia Tambów, Rosja. Jako absolwent szkoły realnej w Tambowie, w roku 1913 podjął naukę na politechnice w Kijowie, na wydziale agronomicznym. Przerwał studia, 1 sierpnia 1914 r. wstąpił do Szkoły Kawalerii w Twerze. Walczył na froncie w 12. Pułku Ulemów. W roku 1916 ukończył, w okresie od marca do grudnia, Szkołę Pilotów w Gatczynie. Walczył na froncie rosyjsko-niemieckim w 37. eskadrze lotniczej. 4 lipca 1917 r., podczas jednego z lotów został ranny odłamkiem pocisku artylerii niemieckiej; na uszkodzonym samolocie szczęśliwie wylądował na własnym terytorium. Był instruktorem pilotażu w Szkole Oficerskiej Obserwatorów w Eupatorii.

W okresie powstawania polskich formacji wojskowych na Wschodzie wstąpił do II Awiacyjnego II Korpusu Polskiego. W okresie od 30 maja do 23 grudnia 1919r.  był oficerem sztabowym w IV Grupie Lotniczej.

Po reorganizacji szkolnictwa lotniczego został szefem pilotażu w Niższej Szkole Lotniczej (francuskiej), która stacjonowała w Bydgoszczy. 7 lipca 1920 r. mianowany kapitanem, przejął obowiązki komendanta Szkoły Lotniczej od majora Roberta de Chivre. Obowiązki szefa pilotażu w Bydgoszczy pełnił do listopada 1928 r. 15 sierpnia 1924 r. awansował na majora.

Jego dalsza kariera lotnicza wiąże się z pełnieniem kolejnych funkcji, m.in. dowódcy 1. Dyonu w 3. Pułku Lotniczym w Poznaniu, w okresie od listopada 1928 r. do lutego 1931 r. Był też dowódcą bazy lotniczej 2. Pułku Lotniczego w Krakowie – w latach 1932-1933.

W listopadzie 1933 r. został komendantem Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie. Okres ten kojarzy się z istotnymi zmianami w szkoleniu podchorążych, które odbywało się pod jego nadzorem. Jesienią 1934 r. zorganizowano, po raz pierwszy, szkolenie podchorążych – pilotów – do tej pory szkolono tylko obserwatorów.  Rozszerzono i pogłębiono program nauczania, także bazę naboru kandydatów do SPL. Począwszy od roku 1935, nauka miała trwać trzy lata: I rok – szkolenie unitarne, II i III – szkolenie specjalistyczne w dwóch grupach, pilotów i obserwatorów.

Obowiązki komendanta Szkoły Podchorążych Lotnictwa Jerzy Garbiński pełnił do listopada 1935 r. Od listopada 1936 r. do sierpnia 1939 r. był dowódcą 5. Pułku Lotniczego w Lidzie, rozwijał go i modernizował sprzęt.

W obliczu zbliżającego się zagrożenia wojennego, w sierpniu 1939 r. został dowódcą lotnictwa Armii „Prusy”. Brał udział w działaniach wojennych września 1939 r., a po załamaniu się obrony polskiej – przedostał się przez Węgry do Francji.

We Francji był przewodniczącym Komisji Kwalifikacyjnej przy Dowództwie Sił Powietrznych w Paryżu, a następnie (od marca 1940 r.) Komendantem Garnizonu w Bron. W maju 1940 r. został komendantem Szkoły Pilotów w St. Etienne.

Po upadku Francji – ewakuowany przez Afrykę Północną do Wielkiej Brytanii. Przeszkolił się w pilotażu w Centrum Wyszkolenia Pilotów w Cronwell. 17 marca 1941 r. został wyznaczony, przez Inspektorat Polskich Sił Powietrznych, na oficera seniora Polskiej Szkoły Pilotażu nr 1 w Hucknall. Od 24 czerwca 1941 r. był oficerem seniorem Polskiego Ośrodka Szkolenia Przedwstępnego w Peterborough, przeniesionego 13 lipca 1941 r. do Hucknall. Obowiązki te pełnił przez trzy lata.

W roku 1947 zdecydował się na powrót do kraju. Nie został przyjęty do lotnictwa – pracował w innych zawodach, m.in. jako kierownik w Mazowieckich Zakładach Chemicznych w Pruszkowie. Był założycielem i aktywnym członkiem Klubu Seniorów Lotnictwa przy Aeroklubie PRL w Warszawie.

Zmarł 19 września 1979 r. w Warszawie.

Opracowanie: dr Roman Kozłowski